NL

SCHILDERIJENTENTOONSTELLING

UIT DE WERNER WIELAND KUNSTVERZAMELING


 RETROSPECTIEVE:

FERDINAND DE BRAEKELEER DE OUDE, ONZE 19DE EEUWSE BRUEGEL

 

INLEIDING


De Werner Wieland Verzameling is een van de uitgebreidste kunstverzamelingen gespecialiseerd in 19de eeuwse romantische, academische, neo-gotische en neo-renaissance schilderijen uit de gezamelijke Nederlanden. Het is de grootste private houder van zulke kunst ter wereld uit Vlaanderen en omvat onder meer een van de meest volledige overzichten van zulke kunst van schilders uit de wereldberoemde Antwerpse en Brusselse Kunstacademies. De collectie is genoemd naar haar stichter, de Vlaamse schrijver Werner Wieland. 


HUIDIGE EVENEMENTEN


Schilderijententoonstelling uit de Werner Wieland Verzameling van 19de Eeuwse Schilderkunst,

RETROSPECTIEVE FERDINAND DE BRAEKELEER DE OUDE, onze 19de Eeuwse Bruegel

Tussen woensdag 4 en zondag 23 december 2019 houdt de Werner Wieland Verzameling een retrospectieve tentoonstelling over de Antwerpse schilder Ferdinand De Braekeleer de Oude, onze negentiende eeuwse Bruegel, de voornaamste vertolker van het Vlaamse volksleven in de romantische negentiende eeuw. Het is de eerste keer sinds 1936 dat deze merkwaardige virtuoos van het romantische genre opnieuw gehuldigd wordt in zijn geboortestad en in Vlaanderen, ditmaal met een twintigtal tentoongestelde werken uit de Werner Wieland Verzameling, waarvan twaalf van zijn eigen hand, een achttal van sommigen van zijn bekendste leerlingen uit de

De Braekeleer School. 

 

Het unieke evenement vindt plaats in kunstgalerij Wouter De Bruycker, Wolstraat 26, 2000 Antwerpen, in het hart van de historische stad, dicht bij de Grote Markt en de kerstmarkt en de Melkmarkt, onder meer te bereiken via tramlijn 11. 


Openingsuren zijn van woensdag tot zondag, van 12 tot 19 uur, ook op zaterdagen en zondagen. Maandag en dinsdag gesloten. Bezichtiging is gratis. Programma met biografie en lijst der schilderijen ter plaatse verkrijgbaar aan € 1. Bezichtiging ten allen tijde beperkt tot maximaal 20 personen in de galerij. 


Groepsrondleidingen van een uur zijn mogelijk in de avond of tijdens openingsuren aan € 10 per persoon, reserveer op voorhand op : info@wernerwieland.eu 


Tijdens openingsdagen vindt ook elke avond om 19 uur een rondleiding plaats van ongeveer een uur over de schilder en de tentoongestelde werken, kost € 10 per persoon, maximaal 20 personen. Reserveer op info@wernerwieland.eu


Een kleurencatalogus van vorige Werner Wieland tentoonstellingen en Werner Wieland romans worden eveneens te koop aangeboden. 



FERDINAND DE BRAEKELEER DE OUDE,

BEKNOPTE LEVENSBESCHRIJVING 

Ferdinand De Braekeleer werd te Antwerpen geboren in 1792, nog onder het Oostenrijkse bewind. Hij stierf er in 1883 na een roemrijke carriere als Vlaanderens voornaamste genreschilder en eerste Winnaar van de prestigieuze kunstprijs Prix de Rome. 


Vroeg in het leven werd De Braekeleer wees, vandaar dat het geluk van het kind en gevoelsgeladen kinder- en familiescenes het oeuvre van deze romantische meester zo tekenden. Door bemiddeling van zijn voogd-oom bekwaamde de jongeling zich in de schilderkunst in de vroege jaren 1800 aan de toen beroemde Antwerpse Academie en wel onder bestuurder-leraar Matthijs Van Bree, die De Braekeleers talent erkende en aanwakkerde. Nog onder het Napoleonistisch bewind haalde aldus in 1813 de jonge De Braekeleer een prijs op het Salon van Parijs met een klassieke inzending “Aeneas draagt zijn vader Anchises”.

 

In 1818 ontving Ferdinand De Braekeleer de eerste Romeprijs van het Verenigde Koninkrijk der Nederlanden met een andere klassieke compositie, hij werd dus op dat ogenblik aangeduid als het belangrijkste artistieke talent en belofte van de gezamelijke Nederlanden! Deze prestigieuze prijs, door Koning Willem I overhandigd, stelde hem in staat tussen 1819 en 1822 Italie te bezoeken en de kunst aldaar te smaken in steden als Rome, Florence, Napels en Venetie, als zijn Vlaamse rennaisancevoorgangers van weleer, Rubens of Bruegel. Als Bruegel koos hij er nochtans voor na zijn terugkeer in een eigen stijl het Vlaamse volksleven van zijn tijd op doek en paneel te vereeuwigen. 


In 1827 huwde Ferdinand met Marie Therese Leys, oudste zuster van de latere schilder en De Braekeleer leerling Baron Henri Leys. Het huwelijk werd gezegend met vele kinderen, onder meer schilders Ferdinand Junior en Henri. Oorspronkelijk woonde de schilder op de Antwerpse Sint-Jacobsmarkt, waar hij een uitgebreid atelier met leerlingen onderhield, maar naargelang zijn success en weelde groeide, verhuisde hij, eerst naar de Mechelsesteenweg en daarna naar een riant herenhuis op de Belgielei in het toen uitbreidende en welvarende Antwerpen. 


Als honderden jaren eerder Pieter Bruegel, koos De Braekeleer er als schilder doelbewust voor zijn carriere niet te wijden aan religieuze of historische stukken, als was de mode in zijn tijd, maar vooral aan de uitbeelding van het volksleven, van het Vlaamse dorps- en stads- en huisleven, aan herbergscenes, markttaferelen, schoolgebeurtenissen, kinderspelen uit de vroege negentiende eeuw. Hierin zag hij zijn levensroeping en hij vervulde ze tot op hoge leeftijd in een eigen briljante tekenstijl met een rijk coloriet, prachtige lichtinval, een oog voor detail en met levenswijsheid of humor. 


De kunst van Ferdinand De Braekeleer is een heerlijke artistieke verpozing, een gevoelsgeladen, gesloten geheel, van vreugde of tragiek. Het brengt de kijker zonder enige modernistische stijlstoornis en intuititief onmiddellijk terug naar een charmerende, thans verloren wereld van weleer. De kijker vergeet momenteel de drukte of wellicht estethische lelijkheid van de huidige samenleving, als ware hij opgeslorpt in een roman of stripverhaal. Als eerder gemeld zijn de gekozen personages vaak kinderen. Men zou in dat opzicht De Braekeleer niet enkel een negentiende eeuwse Bruegel, maar ook een negentiende eeuwse Willy Vandersteen kunnen noemen, een voorloper van het stripverhaal! 


In de verfijnde weergave van voorwerpen, architectuur en klederdracht hebben de doeken en panelen van De Braekeleer, vervaardigd in een tijdperk van voor de fotografie, een hoge documentaire waarde over onze Vlaamse en Brabantse volkstradities en cultuur. 


Een enkele maal vervaardigde De Braekeleer ook een historisch of religieus werk. Vooral rond het thema van het traumatische Antwerpse bombardement van 1830 door de Nederlandse generaal Chassé, dat zoveel schade aanrichtte in het Antwerpse Zuid en de

Sint-Michielsabdij vernietigde, schilderde hij een aantal emotioneel rakende werken. In samenwerking met Van Bree werkte De Braekeleer op de restauratie van de door de Fransen gestolen en na 1815 teruggebrachte Kruisafneming en Kruisoprichting van Rubens in de Antwerpse Kathedraal. 


Als kunstenaar oogstte De Braekeleer een onnoemlijk success in zijn tijd. Hij haalde prijzen op vele nationale en internationale salons, in Brussel, Gent, Parijs, Amsterdam. Hij werd tot lid van de Belgische en van de Russische Academie verheven, tot Ridder in de Belgische Leopoldsorde geslagen door Leopold II. Zijn scheppingen werden als kostbaarheden verhandeld in Engeland, Duitsland en Amerika onder meer via de Brusselse internationale kunsthandelaar en bankier Gustave Couteaux, aan wie Ferdinand later ook zijn schoonbroer Henri Leys en zijn eigen zoon Henri aanbeveelde voor de internationale verkoop van werken . Men mag De Braekeleer dus zeker niet onderschatten, de eenvoudige wees en “kinderschilder” stond in het middelpunt van de negentiende eeuwse Belgische kunstsuccessen in binnen- en buitenland en was een bekwaam zakenman, de peetvader van een heel kunstenaarsgeslacht! 


Het veelzijdige talent zat als politicus ook geruime tijd in de Antwerpse gemeenteraad, tussen 1836 en 1842, met bevoegdheden voor cultuur. In 1864 werd hij tot Adjuct-Conservator van het Antwerpse Museum, het huidige KMSKA, benoemd, een eerbetuiging door stad en land. In die rol leverde de Braekeleer aanzienlijke bijdragen tot het voortbestaan van het museum en zijn huidige wording. 


Niet enkel in zijn kleurrijke en pittige output heeft De Braekeleer aan België een blijvende patrimoniumschat nagelaten, waardig om in de Vlaamse canon opgenomen te worden, doch ook in de vorming van talrijke latere meesters heeft hij als leraar in zijn atelier een cruciale rol gespeeld. Inderdaad, als Pieter Bruegel hield hij er een eigen atelier op na met leerlingen, die zijn unieke stijl tot na het midden van de negentiende eeuw voortzetten, zodat we thans met trots van een School van De Braekeleer mogen spreken. Onder meer zijn schoonbroer Henri Leys, stichter van het Europees historisch realisme, zelf leraar van beroemdheden Alma Tadema en Tissot, Ferdinand’s neef Adriaan, zijn eigen zonen Ferdinand en Henri behoren tot zijn bekende leerlingen, die aan de grootmeester Ferdinand de Oudere dankbaarheid verschuldigd zijn. We vermelden verder Alois Hunin, Louis Somers, Auguste Serrure, Frans De Bruycker, Hendrik Carpantero, Eugene De Block en Aimé Pez als verdienstelijke voortzetters van De Braekeleers stijl in België. 


Op internationaal vlak kan De Braekeleer in genre onder meer vergeleken worden met Greuze in Frankrijk, Madou in het Brusselse, Carl Spitzweg in Duitsland, David Wilkie in Schotland, William Frith en William Hogarth in Engeland, Herman Ten Kate in Nederland. Werk van Ferdinand De Braekeleer de Oudere wordt thans nog getoond in de musea van Antwerpen, Brussel, Gent, Amsterdam, Keulen, Berlijn, Munchen en Montreal. 


Mogen met deze Werner Wieland Retrospectieve de Vlaamse en internationale kijkers opnieuw het talent en levensvreugde van De Braekeleer smaken, die eigen kleurvolle wereld met soms verrassende anekdotes, dit voor de eerste keer in enkele generaties. Met over 12 van de fijnste werken door de meester is de Werner Wieland Verzameling een van de grootste bewaarders ter wereld van zijn oeuvre en nagedachtenis. 


Een hulde drong zich op na zo lange tijd, de Werner Wieland Verzameling is verheugd te kunnen bijdragen tot de herinnering en viering van Vlaamse hoogcultuur uit de negentiende eeuw. Dat de herdenking gebeurt rond de kindervriendelijke feestdagen van Sinterklaas en Kerst is wellicht een zalig toeval, dat ook de schilder-kindervriend zeer zou behaagd hebben! Laat ons Sinterklaas en Kerstmis vieren met de eeuwige kinderen van Ferdinand De Braekeleer!

 

Een kunsthistorische vergelijking tussen Ferdinand De Braekeleer de Oude en Pieter Bruegel de Oude is in vele opzichten niet ongepast. Beide kunstenaars werden in het Hertogdom Brabant geboren, zijn een product en boodschapper van hun streek, ze kozen er beiden resoluut voor na een Romereis het Vlaamse volksleven van hun tijd uit te beelden in intieme werken in plaats van in religieus of monumentaal werk in de Italiaanse stijl uit te blinken. Ze stonden ook beiden aan de wieg van een verdere kunstenaarsdynastie door hun zonen (Ferdinand met Ferdinand Jr en Henri, Pieter met Pieter Jr en Jan) en andere familieleden en hielden er beiden ateliers op na, een “School”. En ook in de iconografie, in de uitbeelding van gezichten, tronies en figuren en klederdracht en volksgebruiken, zijn er opvallende gelijkenissen tussen Bruegel en Braekeleer, ook al liggen er 300 jaren en andere tijdsverschillen tussen beiden. 


Copyright. All Rights Reserved